Erbaa Narince Bağ Yaprağı İnsan ve Hayat Dergisinde

Erbaa Bağ Yaprağı
Erbaa Bağ Yaprağı

Bağ Yaprağının Ana Vatanı: Erbaa

Sarmalarda kullanılan bağ yaprağının en kalitelisi Narince cinsi Tokat’ın Erbaa ilçesinde bulunuyor. İlçenin özelliği ise farklı arazi yapısı ve ikliminin yanında tektonik volkanlardan oluşan ova üzerine kurulmasıdır.

İnsan ve Hayat Dergisi haziran sayısında Erbaa’da yetişen bağ yaprağına geniş yer ayırdı. Adem Yolcu’nun kaleme aldığı “Sarmayı Yemeden Bağını Sor ‘Erbaa Bağ Yaprağı’” başlığını taşıyan yazıda bağ yaprağının ana vatanının Erbaa olduğu anlatılıyor. “Meşhur Erbaa bağ yaprağını duymadıysanız, sakın zeytinyağlı sarma yedim demeyin. Çünkü Narince cinsi teveklerden toplanan mahsulün kalitesi, Erbaa bağ yaprağını ihracata kadar ulaştıran bir sektör durumuna getirdi.” denilerek Narince cinsinin kendi iklim ve coğrafyasında yetişen yaprağın lezzetli bir tür olduğunu belirtiliyor. Yazıda şu önemli bilgilere yer veriliyor:

Erbaa Bağ Yaprağında Marka Oldu

Tokat yöresinde yapılan araştırmada, 44 üzüm çeşidinin yetiştiği, Narince çeşidinin ise bölge üretiminin yaklaşık yüzde 90’ını oluşturduğu biliniyor. Bu aynı zamanda en kaliteli sarmalık yaprağa sahip cinstir. Narince üzüm çeşidinin salamuralık yaprağı, iç ve dış piyasada aranan bir marka olmuş.

Coğrafya dersinde tektonik ovalar diye misal verilen Kuzey Anadolu fay hattı üzerinde yer alan Niksar ve Erbaa ovaları Türkiye’de salamuralık bağ yaprağının en önemli yetiştirme merkezleri arasında yer alıyor. Kelkit ve Tozanlı çayları birleşerek Yeşilırmak’a katıldığı yerde bağcılık, sulama ihtiyacı olmadan yapılıyor.

Erbaa, kuzey kısmında yer alan Karınca Dağı ile güneyindeki Sakarat ve Boğatlı dağları arasında bir çanak gibidir. Deniz etkisi Yeşilırmak vadisinden gelen hava ile iklimi yumuşatmaktadır. Erbaa’nın dağlarla çevrili olması ve 245 rakımı, mikroklima iklim özelliği Erbaa bağ yaprağının bir marka haline gelmesini sağlamıştır.

Üzümden Önce Yaprağı Kazandırıyor

Tokat’ta bağ yaprağı yıllık, yaklaşık 50 milyon liralık bir gelir kapısı açmış durumda. Üzümün kilosunun en fazla 1.5 lira olduğu zamanlarda, bağ yaprağının kilosu 3 liradan başlıyor. Üzümün tonajı yüksek olduğundan kazanç hemen hemen aynıya geliyor. Ancak bağ yaprağı ile beraber üzüm satışı da dikkate alınırsa kazanç da ona göre artıyor.

Bağcılığın Piri Şemseddin Şahin Amca

Erbaa’nın dağ yamacına kurulu, ovaya hakim konumda, yetiştirdikleri mahsullerle müsemma, üzüm gibi dizilmiş Salkımören Ballıbağ, Üzümlü ve Bağpınar köyleri bağcılığa daha çok zaman ayırıyorlar. Ballıbağ köyünden 66 yaşındaki Şemseddin Şahin Amca bağcılığın pirlerinden. 13 dönüm bağda 10 yaşından beri bağcılık ile uğraşıyor.

‘Yalancı bahar sebebi ile ocak ayında çiçek açtı, martta yağan kar ile çiçekler yandı. Sonra tekrar bağlar filiz vermeye başladı.” Diyerek bağcılığın iklim şartlarına olan bağlılığını anlatıyor.

Eskiden beri Narince cinsi tevekler Erbaa bağlarında üzüm veriyor. Narince tevek yaprağının bu kadar çok tercih edilmesinin sebebi ismi gibi narin ve ince olmasından ileri geliyor. Diğer cins teveklerin yaprakları damarlı ve kalın yapraklı.

Usûl Bilenler Üzüm Kadar Mahsul Alıyorlar

Bağlarda ana ürün olarak yaprağı, yan ürün olarak ise üzüm üretimini esas alan bir yetiştiricilik hakim. Üzüm kalitesini düşürmeden, ekonomik olan miktarda salamuralık yaprak toplanması ise ustalık istiyor.

İlk toplama Mayısın 25’inde yapılıyor. 10-15 gün aralıklarla 5 boy toplamaya devam ediliyor. Yapraklar elle tek tek toplanıyor. Solmasın diye sabahın erken saatleri ile ikindiden sonraki vakitler bekleniyor.

Bağ yaprakları ilk toplamadan son toplamaya adar, büyükten küçüğe doğru şekil alıyor. Üzüm olgunlaşmaya başlayınca yaprak toplama yerini üzüm hasadına bırakıyor. Şunu söylemeden geçmeyelim; en kaliteli sofralık üzüm de bu teveklerden çıkıyor.

Yaprağın Dostu Sıcak Tuzlu Su

Taze toplanan bağ yaprağı ağzı geniş varillere yerleştirip üzerine yeterli miktarda tuz konuyor, belirli bir sıcaklık değerindeki su üzerinden dökülerek yavaş yavaş tuzlu su ile birlikte haşlanması sağlanıyor.

Bu şekilde takribi 1 gün güneş görmeyen bir yerde muhafaza ediliyor. Daha sonra bu varillerden çıkarılan haşlanmış yapraklar yine aralarına tuz serpiştirilerek çift katlı özel naylon çuvallara yerleştirilerek ağzı sıkıca kapatılarak vakumlanıyor. Özel firmalara satışlarda bu vakumlamayı ve paketlemeyi firma kendisi yapıyor.

Kaliteli Yaprağın Sırrı Toprağında

Şemseddin Amca, en iyi hasadım dediği 15 dönüm bağdan yaklaşık 5000-7000 kg arası bağ yaprağı toplarken, 12 tona yakın üzüm hasat etmiş. Şemseddin Amca, piyasada Erbaa bağ yaprağı etiketi ile satılan ürünlerin olduğunu söyleyip, ilave ediyor. “Diğer bölgelerden bağ yaprağı işi yapmak isteyenler Narince dikmeli; ancak ilk önce toprak ve iklim şartları dikkate alınmalı. Narince için en iyi toprak ve iklim şartları Erbaa’da olduğu için Erbaa’nın iklim şartları numune alınmalıdır. Erbaa’nın kendi yöresine ait bir sarma usulü var ki bunu yemek için Erbaa’ya gitmek biraz zahmetli olacağından artık herkesin bildiği zeytinyağlı sarma yemeden önce ‘Hangi bağ yaprağı?’ diye sormalısınız.”